Sinds drie jaar eten wij thuis grotendeels plantaardig om milieu-redenen, lees hier een uitgebreid artikel daarover. Mijn eerste kook-strategie was om alle dierlijke vleesproducten te vervangen door plantaardige vleesproducten, zoals plantaardige hamburgers. Totdat iemand mij na twee jaar erop wees dat plantaardige hamburgers helemaal niet beter zijn voor het milieu dan kippenvlees en varkensvlees. Dus ging ik op onderzoek uit. Lees hieronder wat er uit die zoektocht kwam.
Het bewijs
De bewering dat plantaardige hamburgers net zo vervuilend zijn als kip en varken bleek gebaseerd op een artikel uit 2020 in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications (toch niet het minste tijdschrift), met de titel “Plant-based and cell-based approaches to meat production”. Figuur 5 in dat artikel laat het volgende zien:
In deze figuur worden 6 soorten vlees (of eiwitbronnen) met elkaar vergeleken: rund, varken, kip, plantaardig, schimmels (mycoprotein) en kweekvlees. Die soorten worden vergeleken op 4 punten: energiegebruik, broeikasgassen, vermesting van de grond (Eutrofiëring) en landgebruik. De resultaten zijn telkens vergeleken met rund, zodat rund steeds een waarde heeft van 1.
Als we dan kijken naar uitstoot van broeikasgassen (de tweede categorie), dan zien we dat plantaardig met een score van 0.115 tussen kip (0.075) en varken (0.134) in staat. Kortom: bewijs geleverd zou je zeggen: de productie van plantaardig vlees stoot ongeveer evenveel broeikasgassen uit als kip en varken. Of toch niet? Laten we toch nog even de cijfertjes checken.
Milieucentraal
Ik heb twee websites waar ik vaak als eerste naar toe ga om een informatie te krijgen over duurzaamheidsvraagstukken: Milieu Centraal en Our World In Data. Dus laten we bij de eerste beginnen. Milieu Centraal heeft een artikel over vega, vlees en vis. Daarin staat deze figuur:
Hier staat de broeikasgasuitstoot van een plandaardige burger op 4.5 kg, terwijl kip op 10.9 kg staat en varken zelfs op 12.4 kg. Dat is dus een heel ander verhaal. Dus wie heeft er gelijk? De paper uit Nature Communications of het artikel van Milieu Centraal?
Wie heeft er gelijk?
Omdat de cijfers in de Nature Communications paper relatieve cijfers zijn (ten opzichte van rund) kunnen we de cijfers helaas niet direct vergelijken. Dus we moeten wat verder in de cijfers duiken, te beginnen bij de cijfers van plantaardige burgers.
In de Nature Communications paper wordt verwezen naar zogenaamde Life Cycle Assessments (LCAs) van de Beyond Burger en de Impossible burger. In die LCAs staat dat de uitstoot van de burgers gelijk is aan 3.4 en 3.5 kg CO2 per kilo product. Dat is dus iets lager dan het getal van Milieu Centraal, maar het verschil is niet enorm groot. Belangijker nog: in de LCAs is de verhouding tussen rund en plantaardig ongeveer gelijk aan dat in de Nature Communications paper, namelijk ongeveer 1 staat op 10.
De verhouding plantaardige burgers ten opzichte van rund lijkt iedereen het dus wel over eens: plantaardige burgers leiden tot ongeveer 90% minder uitstoot van broeikasgassen dan rundvlees.
Broeikasgasuitstoot bij kip en varken
De vraag is dus wat de juiste getallen zijn voor kip en varken. Laten we die dus eens wat beter bekijken. De Nature Communications paper verwijst voor de getallen voor vlees naar een andere paper, namelijk deze. Helaas is die niet openbaar, maar gelukkig is het aanvullende materiaal dat wel. Daar staat op pagina 32 een tabel, waar varken op 4.1 en kip op 2.3 kg CO2 per kg product staan. Dat is ongeveer gelijk aan wat de plantaardige burgers zeggen uit te stoten. Dat verklaart dus de getallen in de eerste grafiek van dit artikel. De vraag is alleen waar die getallen dan weer vandaan komen.
Waar die getallen vandaan komen is niet helemaal duidelijk. Ze lijken uit weer twee andere wetenschappelijke artikelen overgenomen te zijn. Voor kip lijken ze hier vandaan te komen en voor varken hier vandaan. En nu komt het leuke: in die rapporten worden de getallen van 2.3kg CO2 per kg kip en 4.1kg CO2 per kg varken helemaal niet genoemd. Er worden wel gerelateerde getallen genoemd en waaruit je wellicht die 2.3 en 4.1 kg af zou kunnen leiden. Dat vergt wel wat (mogelijk incorrecte) interpretatie en erg goed onderbouwd lijken die getallen niet. Dus mijn conclusie: erg sterk zijn die getallen niet.
Dus ben ik nog wat verder gaan zoeken naar literatuur over de getallen voor varken en kip. Een tweede fijne plek om te kijken is altijd de onvolprezen website Our World in Data. Die hebben dit grafiekje staan, dat erg lijkt op dat van Milieu Centraal:
Our World in Data baseert zich op de paper uit 2018 in het wetenschappelijke tijdschrift Science (toch ook niet de minste) getiteld ‘Reducing food’s environmental impacts through producers and consumers‘. Figuur 1 van die paper is een enorme bron van data, gebaseerd op een analyse van bijna 40.000 boerderijen en 1.600 verwerkingsbedrijven. Hier is slechts een klein gedeelte van die figuur:
Wat betreft vlees rekent die paper met uitstoot per 100g eiwit in plaats van uitstoot per kg product. Maar als we aannemen dat vlees ongeveer 20% eiwit heeft, dan kunnen we die omrekenen en komen we gemiddeld uit op 11.4 kg CO2 per kg kippenvlees en 15.2 kg CO2 per kg varkensvlees.
Beide zijn iets hoger dan de getallen van Milieu Centraal en Our World in Data, maar komen grofweg overeen. Ook kan ik die getallen op meerdere plekken terug vinden, in tegenstelling tot de getallen waar die Nature Communications paper via-via naar verwijst. Mijn conclusie is dus dat het erop lijkt dat Our World in Data en Milieu Centraal gelijk hebben.
Conclusie
Plantaardige burgers zijn veel beter voor het klimaat dan dierlijke burgers en ook beter dan kippenvlees en varkensvlees. Eet dus vooral plantaardig voedsel. Hoe? Daar lees je meer over in dit artikel.
Is je trouwens ook opgevallen dat de eerste figuur in dit artikel laat suggereert dat het wel een stuk meer energie kost om plantaardig vlees te produceren? Dat is een verhaal voor een andere keer. Wil je die niet missen? Laat je e-mailadres van hieronder achter en dan stuur ik je een e-mail als het zover is.
Interessant artikel! Ik heb een kleine aantekening. Die eerste paper komt niet uit Nature, maar uit Nature Communications. Dat is een ander tijdschrift van de Nature Publishing Group. Het is nog steeds geen slecht tijdschrift, maar bij lange na niet zo prestigieus als Nature.
Dank je voor deze scherpe opmerking, ik heb het aangepast in het artikel. De impact factor van Nature Communications is inderdaad nog steeds respectabel, maar bij lange na niet gelijk aan die van Nature.
Wat ook interessant is in deze context is de hoeveelheid (drink)water die nodig is voor de productie van plantaardig materiaal t.o.v. vlees.
Heb je daar specifieke getallen van? Als je het over water hebt, is het ook wel de vraag op welke plek en in welk jaargetijde dat water dan nodig is. Want water is lang niet altijd een probleem.