Van energielabel E naar A++ met een huis uit 1908. Deel 3 van 3: Verwarming

Lees deel 1 over zonnepanelen hier

Lees deel 2 over isolatie hier

Zonnepanelen? Check! Maximale isolatie? Check! Nu de manier van verwarmen nog. Dit is het derde en laatste deel van een serie over de verduurzaming van ons huis uit 1908. We kochten dit huis in 2016 met energielabel E. Bijna acht jaar later, zou ons huis vandaag de dag energielabel A++ verdienen. Maar hoe hebben we deze transformatie mogelijk gemaakt? Wat waren onze overwegingen en kosten? En wat zijn de opbrengsten?

In dit derde deel kijken we naar de manier van verwarmen. Toen we het huis kochten werd dit gedaan met radiatoren die op een CV ketel aangesloten waren. Dit hebben we veranderd in een combinatie van vloerverwarming, convectors en een warmtepomp. Lees hieronder hoe we dat gedaan hebben.

Vloerverwarming

De verandering van onze verwarming begon niet helemaal vrijwillig. Begin 2020 kregen we een onaangename verrassing. Toen we terugkwamen van vakantie, bleek de close-in boiler in de keuken te zijn gaan lekken. Het gevolg was dat het water uit de boiler in de ondervloer van onze mooie eikenhouten vloer was getrokken. Daardoor was de vloer op meerdere vierkante meters helemaal bol gaan staan.

Reparatie van de vloer zou erg duur zijn en we moesten onze hele woonkamer en keuken leeghalen. We besloten van de nood een deugd te maken en grondig na te denken over de vloer. Zouden we wellicht gelijk vloerisolatie en vloerverwarming aan kunnen leggen?

Vloerisolatie was een lastige. Omdat er geen kruipruimte is, zou de betonnen vloer eruit moeten om dit aan te leggen. Gelukkig was er een alerte aannemer die dacht dat er misschien al vloerisolatie was. Na het boren van een gaatje in de vloer, was de conclusie dat er inderdaad ongeveer 8cm EPS (piepschuim) isolatie onder de vloer zat. Dus hebben we de betonnen vloer laten zitten.

Wel hebben we van de mogelijkheid gebruik gemaakt om vloerverwarming aan te leggen met een PVC vloer er bovenop. Dat was jammer van het eikenhout, maar gelukkig is PVC goed te recyclen en gaat het als het goed is lang mee.

Naast het comfort heeft vloerverwarming ook het voordeel dat het een lage-temperatuurs-verwarming is. We hebben de watertemperatuur van onze CV-ketel terug kunnen schroeven van 80 naar 55 graden, wat ons ongeveer 20% gas leek te besparen.

Convectors

Eind 2022 hebben we een adviseur langs laten komen om te kijken of ons huis inmiddels klaar was voor een warmtepomp. De conclusie was dat dit bijna het geval was. Als we HR++ glas zouden installeren en nog wat muurisolatie zouden aanbrengen, dan zou het lukken met een 6kW warmtepomp. Omdat daarbij toch de radiator voor de muur weggehaald moest worden en we toe wilden naar lage-temperatuurs-verwarming in het hele huis, hebben we gelijk de radiator vervangen door een convector.

Een convector werkt beter met een lage watertemperatuur dan een radiator. De reden hiervoor zit al in de naam: een radiator straalt warmte uit, waarvoor je een hoge temperatuur nodig hebt. Een convector zorgt voor een warme luchtstroom (convectie) langs de warmtewisselaar van de convector. Daarvoor is een minder hoge temperatuur voldoende.

In 2024 hebben we ook een convector geplaatst in de kamer op de eerste verdieping aan de achterkant:

Warmtepomp

Augustus 2023 was het dan zo ver: we waren eindelijk klaar voor de warmtepomp. Dat was nog wel een puzzel, want welke pomp kies je dan en waar plaats je die? Uiteindelijk hebben we gekozen voor de onderstaande oplossing:

Het is een zogenaamde split-unit warmtepomp geworden. Die heeft een buiten-unit wat een grote ventilator met een warmtewisselaar is. Die is met de binnen-unit verbonden via een lange leiding koudemiddel. Naast de binnen-unit staat nog een boilervat van 200 liter, waar warm water in zit voor het douchen:

We hebben hierover vooral lang getwijfeld omdat we bang waren voor het geluid van de buitenunit. Vanwege het geluid wordt sowieso afgeraden om deze op een houten dak te zetten waar je onder slaapt. Maar voor de zekerheid hebben we ook nog een geluidsdempende kap laten plaatsen over de buitenunit heen:

Achteraf gezien hadden we ook kunnen overwegen een monoblock in de voortuin te zetten. Maar al met al zijn we best tevreden met onze warmtepomp.

Financieel

De warmtepomp is financieel gezien waarschijnlijk de minst goede duurzame investering die wij hebben gedaan. Het was dan ook meer een principiële keuze om voor een all-electric warmtepomp te gaan. We verbruikten ongeveer 900 kuub gas per jaar voor verwarmen van het huis. Dat staat ongeveer gelijk aan 9000 kWh aan energie. Gelukkig heb je met een warmtepomp niet die volledige hoeveelheid energie aan elektriciteit nodig, omdat de warmtepomp energie aan de buitenlucht onttrekt. De verhouding tussen hoeveel elektrische energie de pomp nodig heeft en hoeveel warmte hij levert, noem je de COP (Coefficient of Performance). Laten we even aannemen dat die gemiddeld 3.5 is. Dan betekent dat dat we 9000/3.5 = 2571 kWh aan stroom nodig hebben voor verwarmen.

Als we rekenen met €1,25 per kuub gas en €0,30 per kWh stroom, dan betekent dit een besparing van €354 euro per jaar. Helaas was onze warmtepomp niet goedkoop. We hebben uiteindelijk €14.447 af moeten tikken en kregen €2.700 euro subsidie. Dat betekent dat de terugverdientijd van deze investering 33 jaar is. Dat is waarschijnlijk langer dan de levensduur van de pomp. Mochten de gasprijzen nog gaan stijgen in de toekomst en/of de stroomprijzen gaan dalen, dan halen we de investering er wellicht nog uit binnen de levensduur.

De reden dat de warmtepomp bij ons relatief duur was, is dat alles heel erg passen en meten was. Daarnaast was het aanleggen van de leiding tussen de binnen-unit en de buiten-unit lastig. Voor veel huizen zal deze berekening waarschijnlijk gunstiger uitpakken. Als je door de warmtepomp helemaal van het gas af kan, bespaart je dat ook nog eens de gas-aansluitkosten van 290 euro per jaar. Als je dat mee zou nemen, zou de terugverdientijd zakken naar 18 jaar. En als je de installatie zelf kunt doen, ben je helemaal spekkoper.

Conclusie

Al met al zijn de verduurzamingen flinke investeringen geweest. Als je investeringen voor zonnepanelen, isolatie en verwarming bij elkaar op telt, komt daar een flink bedrag uit. Maar veel investeringen verdienen zichzelf op termijn terug, dus al met al zijn we er niet armer van geworden. Daarnaast hebben we er een comfortabeler huis voor terug gekregen.

We zijn op dit moment nog aan het kijken om een paar zonnepanelen bij te plaatsen en of we warmte-terugwin-ventilatie kunnen plaatsen. Of dat laatste er milieu-technische en/of financieel uit kan, weet ik nog niet. Als je je e-mailadres achterlaat onderaan deze pagina, dan krijg je een seintje als ik het wel weet en mis je geen enkel artikel meer.