De grote milieu-impact vergelijker: getallen achter de test van Mijn Verborgen Impact.

Er zijn super veel adviezen over wat je moet doen voor een duurzaam leven. Maar hoe weet je nou wat echt impact maakt? Om aan efficiënte duurzaamheid te kunnen doen, moeten we verschillende dingen tegen elkaar af kunnen wegen. En dan kom je uit op vragen zoals wat er slechter is voor het milieu: 250 gram vis eten of een kwartier douchen. Dat is een simpele vraag, maar het antwoord erop is niet makkelijk.

Gelukkig zijn er talloze studies die de impact van onze levensstijl onderzoeken. Dit resulteert regelmatig in handige online testjes zoals die op de website van Mijn verborgen impact. Die testen zijn heel leuk, maar stel dat ik erachter kom dat mijn impact te hoog is, wat moet ik dan veranderen? Om daarachter te komen kan je de test nog een keer net iets anders invullen en kijken hoe je impact verandert, maar dat is nogal wat moeite. Je kunt ook dit artikel blijven lezen.

Het lijkt mij veel handiger om gewoon getallen te hebben waarmee je verschillende keuzes kan afwegen. Zoals de vraag of 250 gram vis vervuilender is dan een kwartier douchen. Als je meer wilt weten over hoe ik aan de getallen kom, of als je wilt weten hoe hard die getallen zijn, lees dan de verantwoording onderaan dit artikel.

Om de cijfers begrijpelijk te maken, gaan we ervan uit dat we streven naar een duurzaam leven, waarbij onze ecologische voetafdruk in lijn is met het budget van één persoon. Als onze voetafdruk groter is, putten we de aarde namelijk geleidelijk uit. Meer over wat ‘voetafdruk’ en ‘ecologisch budget’ betekenen vind je hier. Ik heb het ecologisch budget van één mens verdeeld in 40 stukken:

De vraag is dan: hoeveel is één zo’n stukje eigenlijk? Daarvoor heb ik uitgerekend wat in één zo’n stukje past per categorie. De cijfers in de tabellen en grafieken hieronder zijn samengesteld om precies één van de 40 taartstukken hierboven in te nemen. Let op: er zijn in totaal 34 categorieën, dus als je de meer wilt van één categorie, moet je bijna altijd ergens anders minderen. Omdat ze allemaal gelijk zijn aan één taartstuk, zijn ze direct vergelijkbaar.

Laten we nu per categorie kijken wat er opvalt!

Eten en drinken

Op het gebied van voeding komt de grootste impact van dierlijke producten. De onderstaande figuur illustreert de wekelijkse inname van vlees, vis, kaas en eieren binnen één taartpunt van je ecologisch budget.

Het eerste dat opvalt (en wat ik vroeger nooit had gedacht) is dat kaas ongeveer net zoveel milieu-impact heeft als vlees. Dat komt simpelweg omdat er koeien nodig zijn om kaas te maken en dat die koeien zo vervuilend zijn.

De vergelijking tussen kaas en vlees gaat dan weer niet op voor rundvlees, dat aanzienlijk schadelijker is dan de rest, vanwege diezelfde koeien. Dus als je elke week 700 gram Nederlands rundvlees eet (100 gram per dag) en verder NIETS doet, dan heb je nog steeds 37 van de 40 taartpunten uit je ecologisch budget nodig. Misschien denk je nu: maar hoe kan je dan ooit binnen de 40 taartpunten blijven? Je kan dat ook omdraaien: er ligt een enorme kans om je milieu-impact te verlagen, simpelweg door je consumptie van rundvlees te minimaliseren!

Eenzelfde plaatje kunnen we maken met drinken, waarbij ik zuivel zoals yoghurt maar even onder drinken heb gezet:

Voor ander voedsel claimt elke 1000 kcal ook één stuk van je ecologische budget. Overleven op 1000 kcal per dag is onpraktisch; we hebben ongeveer 2000-2500 kcal nodig. Dus, voor deze categorie is onze impact sowieso groter dan één taartpunt.

Voor de volledigheid heb ik de getallen nog even in een tabelletje gezet:

Hoeveelheid eten	1000	kCal per dag
Buitenlands rund	11	Gram per week
Nederlands rund	19	Gram per week
Varken	170	Gram per week
Kip	160	Gram per week
Vis	250	Gram per week
Kaas	160	Gram per week
Ei	5	Aantal per week
Frisdrank ed	15	Glazen per week
Thee	23	Glazen per week
Koffie	18	Glazen per week
Alcoholische dranken	6.5	Glazen per week
Melk	6	Glazen per week
Zuivel	4	Bakjes per week
Water	∞	(zo ongeveer 😊)

Spullen

Uit onderzoek blijkt dat verreweg het grootste gedeelte van onze impact zit in de spullen die we kopen. Als je dus gaat kijken naar hoeveel spullen er in één taartpunt van je ecologisch budget passen, dan is dat verrassend weinig: 

Uiteraard valt er veel af te dingen op deze cijfers en zit er enorm veel verschil, ook tussen spullen met dezelfde prijs. Maar voor nu houden we het even eenvoudig en nemen we dit voor waar aan.

Bij deze cijfers valt de categorie ‘elektronica’ in het bijzonder op. Een mobiele telefoon bijvoorbeeld kost al gauw een paar honderd euro, maar voor 1/40^e deel van een voetafdruk kan je maar 30 euro per jaar aan elektronica uitgeven. Zuinig zijn op je telefoon is dus cruciaal.

Overigens is het goed om op te merken dat het onderzoek waar de bovenstaande getallen uit volgen, aangeeft dat de impact meer afhangt van het type product dan de prijs. De prijzen hierboven gaan over een gemiddelde per type product. Als voorbeeld: twee telefoons met verschillende prijs (200 en 600 euro) hebben een vergelijkbare impact. Maar als de 600 euro variant langer meegaat is deze veel beter voor het milieu. Dus het loont om meer te betalen voor degelijke producten die langer mee gaan en niet op zoek te gaan naar het goedkope wegwerpproduct!

Qua kleding geldt iets vergelijkbaars. Eén taartpunt staat ongeveer gelijk aan 3 nieuwe kledingstukken per jaar óf 23 tweedehands kledingstukken per jaar.

Op een ander moment gaan we dieper in op deze super belangrijke categorie, maar voor nu is de belangrijkste les: denk goed na of je iets echt nodig hebt voordat je het koopt. En als je iets koopt, koop dan iets dat lang mee gaat en uiteindelijk gerecycled kan worden. Dat maakt echt impact en bespaart nog geld ook!

Ook hier heb ik de getallen nog even in een tabelletje gezet:

Eerstehands kleding	3	Kledingstukken per jaar
Tweedehands kleding	23	Kledingstukken per jaar
Elektronica (telefoons, TV, computer etc)	30	Euro per jaar
Boeken	185	Euro per jaar
Overige spullen	65	Euro per jaar

Wonen

Wat betreft huisvesting zijn er te veel verschillende aspecten om in één figuur weer te geven. Dus bij deze maar gelijk de tabel met wat er per categorie in één taartpunt van je ecologisch budget past.

Oppervlakte	13	Vierkante meter per persoon
Elektriciteit met zonnepanelen	2700	kWh per jaar per persoon
Elektriciteit zonder zonnepanelen	610	kWh per jaar per persoon
Gas	50	kuub per jaar per persoon

In de categorie wonen moeten we bedenken dat een doorsnee huishouden 1200 kubieke meter gas per jaar gebruikt. Dus al met al loopt de impact van deze categorie toch ook al vrij snel op. Ook zijn er weinig mensen die leven op 13 vierkante meter per persoon.

Ik heb douchen en in bad gaan niet als aparte getallen opgenomen in deze tabel, omdat de impact daarvan hoofdzakelijk in de verwarming van het water zit en dus in gas en elektra. Voor wie geïnteresseerd is: elke dag 2.5 minuut douchen kost ongeveer 50 kuub gas per persoon per jaar. Hetzelfde geldt voor elke week 4 keer in bad gaan. Beiden staan dus per stuk ongeveer gelijk aan één taartpunt uit je ecologisch budget.

Vervoer

Over vervoer wordt al heel veel geschreven. Vooral over hoe vervuilend vliegen is en hoe goed elektrische auto’s zijn. Maar is dat wel zo? De volgende figuur laat zien hoeveel kilometer je kan reizen met verschillende vervoersmiddelen, binnen 1 taartpunt van je ecologisch budget. Bedenk hierbij wel dat dit gemiddelden zijn en dat er een enorme spreiding zit in typen auto’s bijvoorbeeld.

Hier vallen een aantal dingen op. Allereerst is elektrisch rijden een stuk beter dan een brandstofauto, je kan er namelijk 1.6x zo ver mee rijden binnen dezelfde milieu-impact. Aan de andere kant moeten we ook niet denken dat de huidige elektrische auto’s geen (of heel lage) milieu-impact hebben. Dat komt met name door het toegenomen gewicht (denk aan bandenslijtage) en de opwekking van stroom. Dat laatste wordt langzamerhand wel beter aangezien steeds meer stroom duurzaam geproduceerd is.

Wat niet in deze grafiek staat, is autobezit, terwijl dat wel veel impact heeft. Dat heeft veel impact omdat de productie van een auto erg milieuvervuilend is, zeker als die elektrisch is. Voor 1/40^e deel van een ecologisch budget, zou je een auto moeten delen met ongeveer 16 personen.

Ten tweede valt op dat vliegen per kilometer niet de meest vervuilende manier van reizen is, maar dat de brandstofauto dat is. Daar moet ik wel bij opmerken dat als je met meer dan 1 persoon in een auto zit, de vergelijking er al weer anders uit ziet. Het probleem van vliegen zit hem dan ook vooral in de enorme afstanden die we vliegen. En voor korte afstanden is er een veel milieuvriendelijker alternatief: de trein.

Wat ook niet in de bovenstaande grafiek staat is dat opstijgen veel kerosine kost. Vier keer opstijgen per jaar vult al één taartpunt van je ecologisch budget. Uiteraard staat alles hier ook nog een keer in een mooi tabelletje:

Afstand in een benzine/dieselauto (excl bezit)	510	km per jaar per inzittende
Afstand per  bus (OV)	530	km per jaar
Afstand in een LPG-auto (excl bezit)	600	km per jaar per inzittende
Afstand vliegen (excl opstijgen)	675	km per jaar
Afstand in een elektrische auto (excl bezit)	810	km per jaar per inzittende
Afstand per metro/tram	850	km per jaar
Afstand per trein	1440	km per jaar
Aantal keer opstijgen met een vliegtuig	4	keer per jaar
Eigendom benzine/diesel/LPG (excl rijden)	1	auto gedeeld met 16 personen
Eigendom elektrisch (excl rijden)	1	auto gedeeld met 18 personen

250 gram vis eten of 17 minuten douchen?

Dus, wat heeft meer impact: 250 gram vis consumeren of genieten van een douche van een kwartier? Het antwoord is dat het ongeveer hetzelfde is. We zien dat 2,5 minuten douchen per dag (17 minuten per week) en 250 gram vis per week beide ongeveer gelijk staan aan 1/40e van een ecologisch budget van één persoon.

Benieuwd hoe de gemiddelde Nederlander scoort op al deze categorieën, bekijk de impact top 10 hier. En als je op de hoogte wilt blijven van dit soort artikelen: vul dan je e-mailadres in onderaan deze pagina.